AXV

Mavzu

1-hafta · 3-dars

3-dars: Dependency management va versiyalar bilan ishlash (Version Catalog)

Dependency management va versiyalar bilan ishlash: kutubxonalar, repozitoriylar, Version Catalog (TOML)

Slaydlarni ochishDars testi1-hafta

Fan: Advanced Android dasturlash
Sinf: 10-sinf
Mavzu: Dependency management va versiyalar bilan ishlash: kutubxonalar, repozitoriylar, Version Catalog (libs.versions.toml)

Darsning qisqacha mazmuni ​

Zamonaviy Android ilovalari o'nlab tashqi kutubxonalarga (tarmoq, ma'lumotlar bazasi, UI komponentlari) tayanadi. Ushbu kutubxonalarni to'g'ri ulash, ularning versiyalarini boshqarish va loyihaning tezkor yig'ilishini ta'minlash dasturchining asosiy ko'nikmalaridandir:

  1. Dependency va Repozitoriylar:
    • Dependency — ilovaga qo'shimcha imkoniyat beruvchi tayyor modul (masalan, Retrofit, Room, Coil);
    • Gradle kutubxonalarni xavfsiz internet omborlaridan — Google Maven (google()) va Maven Central (mavenCentral()) dan yuklab oladi.
  2. Bog'liqlik konfiguratsiyalari:
    • implementation: Kutubxona faqat shu modul ichida ishlatiladi (tavsiya etilgan standart, yig'ish tezligini oshiradi);
    • api: Boshqa modullarga ham eksport qilinadi;
    • testImplementation: Faqat lokal Unit-testlar (JUnit);
    • androidTestImplementation: Qurilmadagi UI testlar (Espresso).
  3. Versiyalarni boshqarish evolyutsiyasi:
    • Hardcoded stringlar $\to$ ext bloklari $\to$ buildSrc $\to$ Version Catalog (libs.versions.toml).
  4. Version Catalog (gradle/libs.versions.toml) tuzilishi:
    • [versions]: Barcha versiya raqamlari yagona joyda saqlanadi;
    • [libraries]: Kutubxonalar guruh va modullari bilan e'lon qilinadi;
    • [bundles]: Bog'liq kutubxonalar (masalan, Retrofit + Gson + OkHttp) bitta to'plamga birlashtiriladi;
    • [plugins]: Gradle plaginlari ro'yxati.
  5. Modulda chaqirish:
    • implementation(libs.retrofit) yoki implementation(libs.bundles.networking).

Mustaqil bajarish uchun amaliy topshiriqlar ​

Quyidagi 10 ta amaliy vazifani diqqat bilan o'rganing va ularni Android Studio muhitida hamda daftaringizda bajaring:

1-topshiriq oson ​

Dependency koordinatasi hisoblangan "com.squareup.retrofit2:retrofit:2.9.0" satrini 3 ta asosiy qismga (Group ID, Artifact ID, Version) ajratib ko'rsating va har birining ma'nosini tushuntiring.

2-topshiriq oson ​

Maven Central va Google Maven repozitoriylari nima uchun kerak? Ular qayerda (loyihaning qaysi faylida) e'lon qilinadi?

3-topshiriq oson ​

testImplementation va androidTestImplementation konfiguratsiyalari orasidagi farq nima? Qaysi biri haqiqiy telefon yoki emulyatorda ishlaydi?

4-topshiriq o'rta ​

Ko'p modulli (multi-module) Android loyihasida nima uchun api o'rniga implementation dan foydalanish tavsiya etiladi? Bu yig'ish (build) vaqtiga qanday ijobiy ta'sir ko'rsatadi?

5-topshiriq o'rta ​

Eski usuldagi hardcoded kutubxona yozuvlarining (implementation 'androidx.core:core-ktx:1.12.0') kamchiliklarini va nega Google kompaniyasi Version Catalog tizimiga o'tishni tavsiya qilayotganini tushuntiring.

6-topshiriq o'rta ​

gradle/libs.versions.toml faylining 4 ta asosiy blokini ([versions], [libraries], [bundles], [plugins]) jadval ko'rinishida tavsiflang.

7-topshiriq qiyin ​

libs.versions.toml fayliga JSON bilan ishlash uchun mashhur Gson kutubxonasini qo'shing:

  • Versiya: "2.10.1"
  • Guruh: "com.google.code.gson"
  • Modul nomi: "gson"
    Kutubxonani [versions] va [libraries] bloklariga to'g'ri kiriting hamda build.gradle faylida chaqirish qatorini yozing.

8-topshiriq qiyin ​

Kutubxonalar to'plami (Bundle) nima uchun kerak? Agar sizda 3 ta o'zaro bog'liq kutubxona bo'lsa, ularni libs.versions.toml da qanday qilib bitta networking-bundle nomiga birlashtirish mumkin?

9-topshiriq qiyin ​

libs.versions.toml faylida e'lon qilingan okhttp-logging-interceptor kutubxonasi build.gradle faylida qanday sintaksisda chaqiriladi? Chiziqcha (-) belgisi Gradle faylida nima uchun nuqtaga (.) aylanadi?

10-topshiriq bonus ​

Android Studio'da yangi loyiha oching va unda quyidagi ishlarni bajaring:

  1. gradle/libs.versions.toml fayliga kirib, mavjud kutubxonalar ro'yxatini ko'zdan kechiring;
  2. [versions] bo'limiga coil = "2.6.0" qo'shing;
  3. [libraries] bo'limiga coil-compose = { group = "io.coil-kt", name = "coil-compose", version.ref = "coil" } ni qo'shing;
  4. app/build.gradle (yoki .kts) faylida implementation libs.coil.compose qilib ulang;
  5. "Sync Now" tugmasini bosing va loyiha muvaffaqiyatli sinxronizatsiya bo'lganini tasdiqlang.
© 2026 AXVHUB.UZ