Dars xulosasi

• Onlayn hujjat brauzerda yaratiladi, bulutda saqlanadi, avtomatik saqlanadi va bir vaqtda bir necha kishi tahrirlaydi.
• Google: Docs (matn), Sheets (jadval), Slides (taqdimot), Drive (saqlash).
• Microsoft 365: Word, Excel, PowerPoint, OneDrive.
• Birgalikda tahrir: jamoadoshlarning avatarlari va rangli kursorlari ko'rinadi.
• Izoh (comment) matnni o'zgartirmaydi; @ bilan jamoadoshni chaqirish, Hal qilindi bilan yopish.
• Versiya tarixi — kim, qachon, nimani o'zgartirganini ko'rish va eski holatni tiklash.
• Vazifa vositalari: Microsoft To Do va Google Tasks — shaxsiy ro'yxatlar, Trello — jamoaviy doska.
• Trello: doska (loyiha) → ro'yxat (ustun) → karta (vazifa); Qilinadi → Jarayonda → Bajarildi.

Qo'shimcha ma'lumot

1. Google va Microsoft: juftlar

Nima uchun	Google	Microsoft 365
Matn	Docs	Word
Jadval	Sheets	Excel
Taqdimot	Slides	PowerPoint
Saqlash	Drive	OneDrive

Ikkalasi ham bir xil ishni bajaradi; odatda qaysi akkauntingiz borligiga qarab tanlanadi.

2. Birga yozish qoidalari

1. Avval kim qaysi qismni yozishini kelishib oling.
2. Birovning matnini ogohlantirmasdan o'chirmang — izoh qoldiring.
3. Izohda hurmat bilan yozing: «Bu jumlani qisqartirsak bo'ladimi?»
4. Xato bo'lsa — vahima qilmang: Fayl → Versiyalar tarixi.

3. Sheets dagi birinchi formula

B2: 15000
B3: 12000
B4: =SUM(B2:B3)    -> 27000

Formula doim = bilan boshlanadi. B2:B3 — «B2 dan B3 gacha».

4. Trello doskasi

| Qilinadi         | Jarayonda           | Bajarildi        |
|------------------|---------------------|------------------|
| Rasm topish      | Maqola yozish (Ali) | Mavzuni tanlash  |
| Taqdimot yig'ish |                     |                  |

Har bir kartaga mas'ul, muddat va kerak bo'lsa tekshiruv ro'yxati qo'shiladi. Ish bajarilgan sari karta o'ngga suriladi. Bu usul Kanban deb ataladi.

5. To Do, Google Tasks yoki Trello?

• Faqat o'zingiz uchun kundalik ishlar → Microsoft To Do yoki Google Tasks.
• Gmail xatidan vazifa yaratib, kalendarda ko'rish → Google Tasks.
• Jamoada kim nima qilayotganini ko'rish → Trello.

6. Odatiy xatolar

• Hujjatni nusxalab, har kim o'z nusxasida yozish — keyin birlashtirish qiyin.
• Hamma jamoadoshga Muharrir emas, faqat ko'rishi kerak bo'lganlarga Ko'ruvchi berish kerak edi.
• Trello kartasiga mas'ul va muddat yozmaslik — vazifa «egasiz» qoladi.

Atamalar lug'ati

Atama	Ma'nosi
Onlayn hujjat	Brauzerda yaratiladigan va bulutda saqlanadigan hujjat
Microsoft 365	Microsoft ning Word, Excel, PowerPoint, OneDrive xizmatlari to'plami
Birgalikda tahrirlash	Bir hujjatni bir vaqtda bir necha kishining o'zgartirishi
Izoh (comment)	Matnni o'zgartirmasdan yoniga yoziladigan fikr yoki savol
Taklif rejimi (Suggesting)	O'zgarishlar egasi tasdiqlagunga qadar taklif ko'rinishida turadigan rejim
Versiya tarixi	Hujjatning barcha oldingi holatlari ro'yxati
Formula	Jadvalda = bilan boshlanadigan hisoblash ifodasi
Doska (board)	Trello dagi bitta loyiha maydoni
Ro'yxat (list)	Doskadagi ustun, ish bosqichi
Karta (card)	Bitta vazifa: mas'ul, muddat, izohlar bilan
Kanban	Vazifalarni «Qilinadi — Jarayonda — Bajarildi» ustunlarida boshqarish usuli

Bilasizmi?

• Google Docs da Ctrl + Alt + M bosib tezda izoh qo'shish mumkin.
• Onlayn hujjatda «Saqlash» tugmasi deyarli kerak emas: har bir o'zgarish bir necha soniyada bulutga yoziladi.
• Kanban usuli dastlab zavodlarda ish jarayonini boshqarish uchun paydo bo'lgan, keyin dasturchilar jamoalariga ham o'tgan.
• Google Docs da ovoz bilan yozish (Tools → Voice typing) funksiyasi bor.

Topshiriqlar

1. Juftlarni toping oson

Google xizmatlarini Microsoft 365 juftlari bilan moslang: Docs, Sheets, Slides, Drive — Excel, OneDrive, Word, PowerPoint.

Kutiladigan natija: 4 ta to'g'ri juftlik.

2. Qaysi dastur kerak? oson

Qaysi xizmat kerakligini yozing: (a) sinf byudjetini hisoblash; (b) referat yozish; (c) loyiha taqdimoti; (d) 50 ta rasmni saqlash.

Kutiladigan natija: Sheets/Excel, Docs/Word, Slides/PowerPoint, Drive/OneDrive.

3. Onlayn hujjat yarating oson

Google Docs (yoki Word onlayn) da Mening sevimli kitobim hujjatini yarating, 5 jumla yozing va bitta do'stingizni Izohlovchi qilib qo'shing.

Kutiladigan natija: hujjat va do'stingiz qoldirgan kamida 1 ta izoh.

4. Trello atamalari oson

Doska, ro'yxat, karta tushunchalarini o'z so'zingiz bilan tushuntiring va «Tug'ilgan kun tayyorgarligi» loyihasidan misol keltiring.

Kutiladigan natija: 3 ta ta'rif va 3 ta misol.

5. Izoh odobi o'rta

Quyidagi izohlarni hurmatli shaklga keltiring: «Bu noto'g'ri!», «Yana xato qildingmi?», «Bu bo'limni o'chiraman».

Kutiladigan natija: 3 ta qayta yozilgan, muloyim va aniq izoh.

6. Versiya tarixi bilan qutqarish o'rta

Hujjatingizda bir abzatsni ataylab o'chiring, so'ng Fayl → Versiyalar tarixi orqali uni tiklang. Qadamlarni yozing.

Kutiladigan natija: 4–5 qadamli yozuv (yoki ekran rasmi).

7. Byudjet jadvali o'rta

Google Sheets (yoki Excel onlayn, yoki daftar) da sinf tadbiri uchun 5 ta xarajat va narxini yozing va =SUM() bilan jamini hisoblang.

Kutiladigan natija: 5 qatorli jadval va to'g'ri hisoblangan jami.

8. Vositani tanlang o'rta

Mos vositani tanlang (To Do, Google Tasks, Trello) va sababini yozing: kundalik uy vazifalari; 5 kishilik guruh loyihasi; Gmail xatidan vazifa yaratib kalendarda ko'rish.

Kutiladigan natija: 3 ta javob va qisqa sabablar.

9. Kanban doskasi qiyin

Trello da (yoki qog'ozda) «Sinf gazetasi» yoki o'zingiz tanlagan loyiha doskasini tuzing: 3 ustun, kamida 6 karta, har birida mas'ul va muddat.

Kutiladigan natija: doska (ekran rasmi yoki chizma).

10. Guruh hujjati qiyin

3 kishilik guruhda bitta Google Docs hujjatida «Maktabimiz yangiliklari» sahifasini yozing: har kim o'z bo'limini, har kim boshqasiga bittadan izoh.

Kutiladigan natija: 3 bo'limli hujjat, kamida 3 ta izoh va javob.

11. Taqqoslash: elektron pochta vs onlayn hujjat qiyin

Bir taqdimotni 4 kishi (a) faylni emailda bir-biriga yuborib, (b) bitta Google Slides da tayyorlashini taqqoslang: vaqt, chalkashlik, versiyalar, xavfsizlik.

Kutiladigan natija: 4 mezonli jadval va xulosa.

12. Jamoa qoidalari bonus

Guruhingiz uchun «Onlayn hamkorlik qoidalari» ning 7 bandli ro'yxatini tuzing (ulashish, ruxsat, izoh, muddat, versiya, xavfsizlik, chiqish) va uni Google Docs da chiroyli rasmiylashtiring.

Kutiladigan natija: 7 bandli qoidalar hujjati.

O'zingizni tekshiring

1. Onlayn hujjat oddiy fayldan nimasi bilan farq qiladi?
2. Docs, Sheets, Slides ning Microsoft 365 dagi juftlari qaysilar?
3. Birgalikda tahrirlashda jamoadoshlar qayerda yozayotganini qanday bilasiz?
4. Izoh qanday qo'shiladi va qachon «Hal qilindi» bosiladi?
5. Versiya tarixi nima uchun kerak?
6. Trello da doska, ro'yxat va karta nima?
7. To Do va Trello ning asosiy farqi nima?

Uyga vazifa

«Oilaviy reja» (20–30 daqiqa): Trello (yoki qog'ozdagi 3 ustunli doska) da oilangiz bilan dam olish kuni rejasini tuzing, kamida 5 karta va mas'ullarni yozing; Google Docs da 5 jumlali hisobot yozib, bitta oila a'zosini Izohlovchi qilib qo'shing. Batafsil: uyga-vazifa.md.