Bugungi darsda biz barcha dasturchilar bosib o'tadigan eng hayajonli qadamni qo'yamiz: Android Studio'da o'zimizning birinchi mobil ilovamizni — «Salom, Dunyo!» (Hello World) dasturini noldan yaratamiz! XML maketlar bilan ishlash, matnlarni chiroyli qilish va "Run" tugmasi bosilganda nima sodir bo'lishini o'rganamiz.

---

Asosiy tushunchalar

• Empty Views Activity — klassik XML dizayn va Kotlin mantiqiga ega bo'lgan toza boshlang'ich loyiha shabloni.
• Layout Editor (Split rejimi) — bir vaqtning o'zida ham XML kodini, ham telefon ekranidagi natijani ko'rsatuvchi eng qulay ishchi rejim.
• TextView — ekranga matn chiqaruvchi asosiy vizual komponent.
• sp (Scale-independent Pixels) — foydalanuvchi tizim sozlamalariga moslashuvchi maxsus shrift o'lchov birligi.
• setContentView() — Kotlin dastur kodini XML dizayn fayli bilan biriktiruvchi "sehrli" funksiya.
• Extract String Resource — matnni XML ichidan res/values/strings.xml fayliga avtomatik ko'chirish usuli.

---

1. Yangi loyiha yaratish qadamlari

1. Android Studio'ni ochib, «New Project» tugmasini bosing;
2. Shablonlar orasidan «Empty Views Activity» ni tanlang va «Next» bosing;
3. Sozlamalarni to'ldiring:
   • Name: SalomDunyo
   • Package name: uz.edu.salomdunyo
   • Language: Kotlin
   • Minimum SDK: API 24: Android 7.0 (Nougat)
4. «Finish» tugmasini bosing va Gradle loyihani yig'ib bo'lishini (Gradle Sync) kuting.

---

2. Dizayn bilan tanishuv: activity_main.xml

Loyiha ochilgach, app/res/layout/activity_main.xml faylini oching. Oynaning yuqori o'ng burchagidagi «Split» tugmasini bosing:

<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<androidx.constraintlayout.widget.ConstraintLayout 
    xmlns:android="http://schemas.android.com/apk/res/android"
    xmlns:app="http://schemas.android.com/apk/res-auto"
    android:layout_width="match_parent"
    android:layout_height="match_parent">

    <TextView
        android:id="@+id/tvHello"
        android:layout_width="wrap_content"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:text="Salom, Dunyo!"
        android:textSize="26sp"
        android:textColor="#0D47A1"
        android:textStyle="bold"
        app:layout_constraintBottom_toBottomOf="parent"
        app:layout_constraintEnd_toEndOf="parent"
        app:layout_constraintStart_toStartOf="parent"
        app:layout_constraintTop_toTopOf="parent" />

</androidx.constraintlayout.widget.ConstraintLayout>

---

3. Matnni strings.xmlga o'tkazish

Agar matnni to'g'ridan-to'g'ri android:text="Salom, Dunyo!" deb yozsangiz, sariq ogohlantirish chiqadi.

• Kursorni matn ustiga qo'ying;
• Klaviatirada Alt + Enter (Mac'da Option + Return) tugmalarini bosing;
• Chiqqan menyudan «Extract string resource» ni tanlang;
• Resurs nomiga salom_matni deb yozing va OK bosing.
• Endi matningiz res/values/strings.xml faylida xavfsiz saqlanadi!

---

4. MainActivity.kt qanday ishlaydi?

app/java/uz/edu/salomdunyo/MainActivity.kt faylini oching:

package uz.edu.salomdunyo

import android.os.Bundle
import androidx.appcompat.app.AppCompatActivity

class MainActivity : AppCompatActivity() {
    override fun onCreate(savedInstanceState: Bundle?) {
        super.onCreate(savedInstanceState)
        setContentView(R.layout.activity_main)
    }
}

• onCreate() — ilova ekrani ochilayotganda birinchi bo'lib chaqiriladi.
• setContentView(R.layout.activity_main) — bu qator biz chizgan activity_main.xml dizaynini ekranga chiqaradi!

---

5. "Run" bosilganda nima sodir bo'ladi?

Yashil «Run» tugmasini bosganingizda:

1. Gradle loyihani yig'adi;
2. aapt2 rasmlar va XML fayllarni binar paketlaydi;
3. d8 kompilyatori kodni .dex baytkodiga aylantiradi;
4. Barcha qismlar bitta APK fayliga birlashadi;
5. ADB vositasi APK'ni telefonga o'rnatadi va ochib beradi!

---

Amaliy topshiriqlar

1. Birinchi loyihani yarating · oson
   Android Studio'da MeningBirinchiIlovam nomli yangi loyiha oching. Minimum SDK qilib API 24 ni tanlang.

2. Split rejimini yoqing · oson
activity_main.xml faylini ochib, Split rejimiga o'ting. Preview oynasida telefon maketini ko'ring.

3. Matnni o'zgartiring · oson
   Ekrondagi matnni o'z ism-familiyangizga va sinfingizga o'zgartiring (masalan: "Ali Valiyev — 9-sinf dasturchisi").

4. Matn o'lchami va rangini sozlang · o'rta
TextView komponentiga android:textSize="28sp" va android:textColor="#2E7D32" (to'q yashil) parametrlarini qo'shing.

5. sp va dp farqi · o'rta
   Nima uchun matnlar o'lchami faqat sp da, boshqa tugma va rasmlar o'lchami esa dp da berilishini tushuntiring.

6. Extract string resource amalini bajaring · o'rta
Alt + Enter yordamida ekrandagi matnni strings.xml fayliga o'tkazing va strings.xml faylini ochib, uning qanday yozilganini ko'ring.

7. setContentView'ni sinab ko'ring · o'rta
MainActivity.kt ichidagi setContentView(...) qatorini vaqtincha izohga (//) olib, ilovani ishga tushiring. Ekranda nima o'zgarganini daftaringizga yozing.

8. Ikkinchi TextView qo'shing · qiyin
   Ekraningizga ikkinchi TextView komponentini qo'shing. Unda maktabingiz nomi yozilsin va u birinchi matnning ostida joylashsin.

9. Gradle build bosqichlarini tasvirlang · qiyin
   "Run" tugmasi bosilgandan to ilova ochilguncha yuz beradigan 5 ta asosiy qadamni zanjir ko'rinishida yozing.

10. Tadqiqotchi dasturchi · bonus
ConstraintLayout nima ekanini va undagi layout_constraint... parametrlari matnni ekran markazida ushlab turish uchun qanday ishlashini tadqiq qiling.

---

Bilasizmi?

• «Hello, World!» dasturini birinchi bo'lib 1978-yilda afsonaviy muhandis Brayan Kernigan o'zining «C dasturlash tili» kitobida kiritgan. O'shandan beri dunyodagi barcha dasturchilar yangi til yoki platformani o'rganishni aynan shu jumlani ekranga chiqarishdan boshlashadi!

---

Dars xulosasi

• «Empty Views Activity» — yangi boshlovchilar uchun eng qulay boshlang'ich modeldir.
• Ekranning vizual qismi activity_main.xmlda, mantiqiy kodi esa MainActivity.ktda yoziladi.
• Matnlar doimo sp birligida va strings.xml faylida saqlanishi kerak.
• setContentView() kodi XML dizaynni ekranga chizib beradi.

---

O'zingizni tekshiring

1. Yangi loyiha yaratishda qaysi shablon tanlanadi?
2. Matn o'lchami qaysi birlikda beriladi?
3. Matnni strings.xmlga chiqarish uchun qaysi klavishlar bosiladi?
4. Kod va dizaynni bog'lovchi funksiya qaysi?
5. "Run" bosilganda loyihani kim yig'adi?