Dars xulosasi

• GROUP BY qatorlarni guruhlarga ajratadi.
• Har guruh uchun aggregatsiya alohida hisoblanadi.
• SELECT ustuni funksiyada yoki GROUP BY da bo'lishi shart.
• Ikki ustun bo'yicha guruhlash kombinatsiyalarni beradi.
• WHERE guruhlashdan oldin filtrlaydi.
• Tartib uchun ORDER BY ishlating.

Qo'shimcha ma'lumot

Pivot jadval

Excel'dagi Pivot jadval GROUP BY ga o'xshash ishlaydi.

Guruh va indeks

Katta jadvalda guruhlash indeks bilan tezlashadi.

COUNT(*) va guruh

Har guruhdagi qatorlar sonini beradi.

NULL guruhi

NULL qiymatlar alohida guruh bo'ladi.

Atamalar lug'ati

Atama	Ma'nosi
GROUP BY	Guruhlash operatori
Guruh	Bir xil qiymatli qatorlar
Aggregatsiya	Qatorlarni jamlash
Alias	AS bilan nom
ORDER BY	Saralash
WHERE	Qator filtri
Kombinatsiya	Ikki ustun juftligi
Reyting	Kamayish tartibida jadval

Bilasizmi?

• GROUP BY natijasi kafolatlangan tartibda chiqmaydi — tartib uchun doim ORDER BY yozing.
• Guruhlash ichida NULL qiymatlar bitta alohida guruh bo'ladi.
• Power BI va Excel'dagi Pivot jadval aslida GROUP BY ning vizual ko'rinishi.

Topshiriqlar

1. Shaharlar soni oson

Har bir shahar uchun sotuvlar sonini chiqaring.

Kutiladigan natija: Toshkent 4; Samarqand 3; Buxoro 3

2. Toifa yig'indisi oson

Har bir toifa bo'yicha jami summani hisoblang.

Kutiladigan natija: Aksessuar 680 000; Ekran 3 800 000; Kompyuter 13 900 000

3. Sana bo'yicha oson

Har kunlik sotuvlar sonini chiqaring.

Kutiladigan natija: Har kunga 2 ta

4. Nom berish oson

Natija ustunlariga AS bilan nom bering.

Kutiladigan natija: Soni, Jami

5. Saralash o'rta

Shaharlarni jami summa bo'yicha kamayish tartibida chiqaring.

Kutiladigan natija: Samarqand birinchi

6. O'rtacha chek o'rta

Har bir shahar bo'yicha o'rtacha summani toping.

Kutiladigan natija: Toshkent 1 345 000; Samarqand ≈ 3 213 333,33; Buxoro 1 120 000

7. Faqat aksessuar o'rta

Aksessuar sotuvlarini shaharlar bo'yicha jamlang.

Kutiladigan natija: Toshkent 280 000; Samarqand 240 000; Buxoro 160 000

8. Ikki ustun o'rta

Shahar va toifa bo'yicha sotuvlar sonini chiqaring.

Kutiladigan natija: 8 qator

9. Eng katta chek qiyin

Har bir shahar uchun eng katta va eng kichik summani toping.

Kutiladigan natija: Samarqand 7 500 000 / 240 000

10. Xatoni toping qiyin

SELECT Shahar, Summa FROM Sotuvlar GROUP BY Shahar xatosini tuzating.

Kutiladigan natija: SUM(Summa) bilan

11. Chegirma qiyin

Har shahar bo'yicha chegirma yig'indisini va soni chiqaring.

Kutiladigan natija: Buxoro 328 000; Samarqand 24 000; Toshkent 206 000

12. Mahsulot toifalari bonus

Mahsulotlar bo'yicha har toifaning ombor qiymatini (Narx × Soni) toping.

Kutiladigan natija: Aksessuar 5 960 000; Ekran 7 600 000; Kompyuter 41 700 000

O'zingizni tekshiring

1. GROUP BY nima qiladi?
2. SELECT qoidasi qanday?
3. WHERE qachon ishlaydi?
4. Ikki ustun bo'yicha qanday guruhlanadi?
5. Alias qayerda ishlaydi?
6. Guruhlar soni nimaga teng?

Uyga vazifa

Sotuvlar bo'yicha 6 ta guruhlash so'rovini yozing (30–40 daqiqa). To'liq shart: uyga-vazifa.md.