AXV

Mavzu

3-hafta · 8-dars

8-dars: Arduino UNO yordamida LED indikatorlari va push-button bilan ishlash (1-qism)

Arduino UNO yordamida LED indikatorlari va push-button bilan ishlash (1-qism)

Slaydlarni ochishDars testi3-hafta

Fan: Internet of Things (IoT — Buyumlar Interneti)
Sinf: 9-sinf
Mavzu: Raqamli kirish (Digital Input), Push-button mexanikasi, Suzuvchi pin, INPUT_PULLUP va Serial Monitor

Darsning qisqacha mazmuni ​

Hozirgacha biz Arduino orqali faqat tashqi qurilmalarga signal yuborishni (chiqish — OUTPUT) o'rgandik. Bugungi darsdan boshlab Arduino tashqi dunyodan ma'lumot qabul qilishni (kirish — INPUT) boshlaydi. Buning uchun eng keng tarqalgan boshqaruv elementi — Push-button (bosiluvchi tugma)dan foydalanamiz. Dars davomida tugmani to'g'ri ulash, "suzuvchi pin" muammosi va kompyuter ekranida ma'lumotlarni ko'rish (Serial Monitor) bilan tanishamiz.

Asosiy tushunchalar: ​

  • Raqamli kirish (Digital Input): Mikrokontroller piniga kelayotgan kuchlanishni 0V (LOW) yoki 5V (HIGH) deb o'qish;
  • Push-button (Tugma): Bosilganda kontaktlarni birlashtiruvchi, qo'yib yuborilganda uzuvchi kirish asbobi;
  • Suzuvchi pin (Floating pin): Havoda osilib qolgan pin tasodifiy xatoliklarni o'qishi;
  • INPUT_PULLUP: Arduino ning o'rnatilgan ichki 20–50 kOm tortuvchi rezistori. Tugma bosilganda 0, bo'sh turganda 1 beradi;
  • digitalRead(pin): Pin holatini (HIGH yoki LOW) o'qib beruvchi buyruq;
  • Serial Monitor: USB port orqali kompyuterga ma'lumot uzatish va ekranda ko'rish vositasi (Serial.begin(9600) va Serial.println()).

Mustaqil bajarish uchun topshiriqlar ​

1-topshiriq oson ​

Tinkercad Circuits-da yangi loyiha oching va unga 9-sinf_Familiya_Dars8 deb nom bering. Ish maydoniga Arduino Uno, kichik Breadboard va 1 ta Push-button qo'ying.

2-topshiriq oson ​

Push-buttonni breadboardning markaziy ariqchasi ustiga joylashtiring. Uning chap yuqori oyog'ini (Terminal 1a) Arduino ning D2 piniga, o'ng yuqori oyog'ini (Terminal 2a) esa Arduino ning GND piniga ulang.

3-topshiriq oson ​

Code panelida matnli C++ rejimiga o'ting va setup() funksiyasida 2-pinni ichki tortuvchi rezistor bilan sozlang hamda Serial portni oching:

cpp
pinMode(2, INPUT_PULLUP);
Serial.begin(9600);

4-topshiriq oson ​

loop() funksiyasi ichida digitalRead(2) natijasini o'zgaruvchiga saqlang va Serial Monitor oynasiga chop eting:

cpp
int holat = digitalRead(2);
Serial.println(holat);
delay(200);

"Start Simulation" bosib, pastdagi "Serial Monitor" tugmasini bosing.

5-topshiriq o'rta ​

Serial Monitor oynasida chiqayotgan qiymatlarni kuzating:

  1. Tugma bosilmaganda qaysi raqam chiqmoqda?
  2. Sichqoncha bilan tugmani bosib turganda qaysi raqam chiqmoqda? Ushbu natijalarni daftaringizga qayd eting.

6-topshiriq o'rta ​

Sxemaga bitta Qizil LED va 220 Om rezistor qo'shing (anodini Arduino D9 piniga, katodini GND ga ulang). setup() ichida pinMode(9, OUTPUT); qatorini qo'shing.

7-topshiriq o'rta ​

Dasturga shartli operator (if-else) qo'shing:

  • Agar tugma bosilsa (holat == 0), 9-pindagi LED yonsin;
  • Agar tugma bo'sh bo'lsa (holat == 1), LED o'chsin. Simulyatsiyada tugmani bosib, LED ning bir zumda yonishini sinab ko'ring.

8-topshiriq o'rta ​

INPUT_PULLUP o'rniga oddiy INPUT yozib ko'ring (pinMode(2, INPUT)). Tugmani bosmasdan simulyatsiyani kuzating. Nima sababdan Serial Monitor ko'rsatkichlari beqaror bo'lib qolganini tushuntiring. So'ngra kodni yana INPUT_PULLUP ga qaytaring.

9-topshiriq qiyin ​

Dasturga hisoblagich (Counter) qo'shing: har safar tugma bosilganda Serial Monitorga "Tugma bosildi: 1 marta", "Tugma bosildi: 2 marta" deb o'sib boruvchi sonni chiqaring.

10-topshiriq qiyin ​

Teskari mantiq (Inverted Logic) dasturlang: LED doimiy yonib tursin, ammo tugma bosilgan paytda 1 soniyaga o'chib, yana yonsin.

11-topshiriq bonus ​

Zanjirga ikkinchi Sariq LED (Pin 11) qo'shing. Shunday mantiq tuzingki:

  • Tugma bo'sh turganda Yashil/Sariq LED yonib tursin;
  • Tugma bosib turilganda esa Qizil LED yonsin, Sariq o'chsin (Avtomobil signalizatsiyasi yoki xavf tugmasi modeli).
© 2026 AXVHUB.UZ