Dars xulosasi

• Svetofor — LEDlar ketma-ket yonadigan tizim.
• Algoritm: qizil 5 s, sariq 2 s, yashil 5 s, takrorlash.
• LED rezistor orqali ulanadi (220–330 Ω), katod — GND.
• setup() da pinlar OUTPUT qilinadi.
• loop() da yoq → delay → o'chir ketma-ketligi takrorlanadi.
• Start Simulation bilan natija tekshiriladi.

Qo'shimcha ma'lumot

Om qonuni

U = I · R: kuchlanish, tok va qarshilik bog'liqligi.

Breadboard

Lehimsiz ulash taxtasi.

Sekundomer

Simulyatsiyada vaqtlarni o'lchab tekshiring.

Kodni tartibli yozish

O'zgaruvchi nomlari (red, yellow, green) o'qishni osonlashtiradi.

Atamalar lug'ati

Atama	Ma'nosi
LED	Yorug'lik chiqaruvchi diod
Anod	LEDning (+) oyog'i
Katod	LEDning (−) oyog'i
Rezistor	Tokni cheklovchi komponent
Om qonuni	U = I · R
pinMode	Pin rejimini belgilaydi
digitalWrite	Pinga HIGH/LOW beradi
delay	Kutish funksiyasi (ms)

Bilasizmi?

• Haqiqiy svetoforda ko'pincha yashildan keyin sariq yonadi, qizil bilan birga sariq esa ba'zi mamlakatlarda yashil oldidan yonadi.
• Tinkercad — Autodesk'ning bepul onlayn virtual laboratoriyasi.
• LED atamasi Light Emitting Diode — «yorug'lik chiqaruvchi diod» degani.

Topshiriqlar

1. Algoritm oson

Svetofor ketma-ketligi va vaqtlarini yozing.

Kutiladigan natija: Qizil 5, sariq 2, yashil 5

2. Komponentlar oson

Svetofor sxemasi uchun kerakli komponentlarni sanang.

Kutiladigan natija: Arduino, 3 LED, 3 rezistor, simlar

3. Anod/katod oson

LEDning qaysi oyog'i GND ga ulanadi?

Kutiladigan natija: Katod

4. delay oson

3 soniya kutish uchun delay qiymatini yozing.

Kutiladigan natija: delay(3000)

5. Pinlar o'rta

Qizil, sariq, yashil LED qaysi pinlarga ulangan?

Kutiladigan natija: 9, 8, 7

6. setup o'rta

setup() da nima qilinadi?

Kutiladigan natija: pinMode OUTPUT

7. loop o'rta

loop() nima uchun doimiy takrorlanadi?

Kutiladigan natija: Svetofor to'xtamasligi uchun

8. Rezistor o'rta

Rezistorsiz LEDni ulasak nima bo'lishi mumkin?

Kutiladigan natija: LED kuyadi

9. Vaqt qiyin

Qizil 4 s, sariq 1 s, yashil 6 s uchun loop() yozing.

Kutiladigan natija: Yangi vaqtlar

10. Tahlil qiyin

Simulyatsiyada sariq LED yonmasa, nimalarni tekshirasiz?

Kutiladigan natija: Pin, rezistor, kod

11. Haqiqiy tartib qiyin

Qizil → yashil → sariq tartibida kod yozing.

Kutiladigan natija: Qayta yozilgan loop()

12. O'z g'oyangiz bonus

Piyodalar uchun ikki LEDli svetofor g'oyasini yozing.

Kutiladigan natija: Qizil va yashil

O'zingizni tekshiring

1. Svetofor algoritmi?
2. LED qanday ulanadi?
3. Rezistor nima uchun?
4. setup va loop farqi?
5. delay nima qiladi?
6. Simulyatsiya qanday boshlanadi?

Uyga vazifa

Tinkercad'da svetoforni qayta yig'ing va vaqtlarni o'zgartiring (30–40 daqiqa). To'liq shart: uyga-vazifa.md.