Dars xulosasi

• DWH — turli manbalarni birlashtiruvchi, tahlil uchun moslangan ombor.
• Xususiyatlar: mavzuga yo'naltirilgan, integratsiyalangan, tarixiy, barqaror.
• OLTP kundalik ish uchun, OLAP/DWH tahlil uchun.
• Qatlamlar: manba, ETL, staging, DWH, mart, BI.
• Afzalliklar: bir joyda ma'lumot, tarix, tez tahlil, sifat nazorati.
• Texnologiyalar: Snowflake, BigQuery, Redshift, Synapse, PostgreSQL.

Qo'shimcha ma'lumot

Yagona haqiqat manbai

Bir ko'rsatkich uchun hamma bir xil raqamni ko'rishi DWH ning asosiy qiymati.

Kimball va Inmon

Ikki mashhur yondashuv: Kimball — martlardan boshlab yig'ish (13-dars), Inmon — avval markaziy ombor. Dasturda Kimball keltirilgan.

ETL va ELT

ETL — o'zgartirib yuklash, ELT — avval yuklab, omborda o'zgartirish. 8-mavzuda alohida o'tiladi.

Staging xavfsizligi

Staging da xom va ba'zan maxfiy ma'lumot bo'ladi: kirishni cheklang.

Atamalar lug'ati

Atama	Ma'nosi
DWH	Data Warehouse
OLTP	Operatsion tranzaksiyalar
OLAP	Tahliliy ishlov
ETL	Extract, Transform, Load
Staging	Xom qatlam
Mart	Soha bo'yicha qism
Integratsiya	Manbalarni birlashtirish
Tarixiy	O'zgarishlarni saqlovchi
BI	Business Intelligence

Bilasizmi?

• Snowflake, BigQuery, Redshift kabi bulutli omborlar hisoblash va saqlashni ajratadi.
• Ko'p tashkilotlar DWH ni tunda yangilaydi (batch), ba'zilari real vaqtga yaqin.
• DWH ning kelib chiqishi 1980-yillarga, birinchi tahlil omborlariga borib taqaladi.

Topshiriqlar

1. DWH ta'rifi oson

DWH ni o'z so'zingiz bilan ta'riflang.

Kutiladigan natija: To'g'ri ta'rif.

2. 4 xususiyat oson

DWH ning 4 xususiyatini yozing.

Kutiladigan natija: Mavzu, integratsiya, tarix, barqarorlik.

3. OLTP/OLAP oson

OLTP va OLAP farqini 2 jumlada yozing.

Kutiladigan natija: Kundalik va tahlil.

4. ETL oson

ETL ning har harfini yozing.

Kutiladigan natija: Extract, Transform, Load.

5. Qatlamlar o'rta

5 qatlamli DWH oqimini yozing.

Kutiladigan natija: Manba…BI.

6. Staging o'rta

Staging nima uchun kerak?

Kutiladigan natija: Xom nusxa va tekshiruv.

7. Texnologiya o'rta

3 ta DWH texnologiyasini yozing.

Kutiladigan natija: Snowflake va boshqalar.

8. Afzallik o'rta

DWH ning 3 afzalligini yozing.

Kutiladigan natija: Bir joy, tarix, tez tahlil.

9. Birlashtirish qiyin

Ikki jadvalni UNION ALL bilan birlashtiring.

Kutiladigan natija: Yagona jadval.

10. Jami hisoblash qiyin

2024-yil jamini toping.

Kutiladigan natija: 1 244 000 (namunada).

11. Xatoni toping qiyin

Hisobot staging dan olinmoqda. Nima xato?

Kutiladigan natija: Xom ma'lumot.

12. Sxema bonus

O'z loyihangiz uchun DWH sxemasini chizing.

Kutiladigan natija: Qatlamlar sxemasi.

O'zingizni tekshiring

1. DWH nima?
2. 4 ta xususiyati?
3. OLTP va OLAP farqi?
4. Qatlamlar?
5. Staging nima?
6. ETL nima?

Uyga vazifa

Kichik DWH yig'ing va qatlamlar sxemasini chizing (20–30 daqiqa). To'liq shart: uyga-vazifa.md.