Dars xulosasi

• Istisno — signal; ushlanmasa, dastur to'xtaydi.
• Traceback: oxirgi qator — xato turi, yuqorida — joyi.
• try/except — xatoni ushlash; aniq istisnoni yozing.
• else — xatosiz bo'lsa; finally — doim ishlaydi.
• while True + try — to'g'ri bo'lguncha so'rash.
• raise — o'zimiz istisno chiqarish.

Qo'shimcha ma'lumot

except Exception as e

Xato obyektini olish.

assert

Shartni tekshirish.

Custom exception

O'zimiz yaratgan istisno turi.

Logging

Xatolarni faylga yozish.

Atamalar lug'ati

Atama	Ma'nosi
Istisno	Kutilmagan holat
Traceback	Xato haqidagi xabar
try	Xavfli kod bloki
except	Xatoni ushlash
else	Xatosiz bo'lsa
finally	Doim ishlaydi
raise	Istisno chiqarish
ValueError	Qiymat xatosi

Bilasizmi?

• except Exception as e: bilan xato obyektini olib, print(e) bilan xabarni ko'rsatish mumkin.
• Python'da try/except mantiqiy «oldin sinab ko'r» (EAFP) uslubiga mos.
• Backend'da xatolar fayl yoki log tizimiga yoziladi: bu keyingi bosqichlarda.

Topshiriqlar

1. Istisno turi oson

10 / 0 qaysi istisnoni beradi?

Kutiladigan natija: ZeroDivisionError.

2. Traceback oson

Traceback da xato turi qayerda yoziladi?

Kutiladigan natija: Oxirgi qatorda.

3. try tuzilishi oson

try/except tuzilishini yozing.

Kutiladigan natija: try: va except: bloklari.

4. Istisno nomlari oson

3 ta istisno turini yozing.

Kutiladigan natija: ValueError, KeyError, IndexError.

5. ValueError o'rta

Songa aylantirishni xavfsiz qiling.

Kutiladigan natija: try: int() except ValueError.

6. else o'rta

else qachon ishlaydi?

Kutiladigan natija: Xato bo'lmasa.

7. finally o'rta

finally nimaga kerak?

Kutiladigan natija: Tozalash ishlari uchun.

8. Ikki xato o'rta

Ikki istisnoni birga ushlang.

Kutiladigan natija: except (A, B):.

9. Kiritish sikli qiyin

To'g'ri son kiritilguncha so'rang.

Kutiladigan natija: while True + try.

10. raise qiyin

Manfiy yoshda xato chiqaring.

Kutiladigan natija: raise ValueError.

11. Kalkulyator qiyin

Xatolarga chidamli kalkulyator yozing.

Kutiladigan natija: Xatolar ushlanadi.

12. Test rejasi bonus

Kalkulyator uchun 5 ta xato holatini yozing.

Kutiladigan natija: Xato holatlar jadvali.

O'zingizni tekshiring

1. Istisno nima?
2. try/except qanday yoziladi?
3. else va finally farqi?
4. Nega aniq istisno ushlanadi?
5. raise nima?
6. Kiritishni qanday tekshiramiz?

Uyga vazifa

Xavfsiz kalkulyatorni yozing (30–40 daqiqa). To'liq shart: uyga-vazifa.md.